GIỚI THIỆU CHỢ HÀ TỈNH

1. Lịch sử hình thành và phát triển

Chợ Hà Tĩnh là một trong những địa điểm giao thương lâu đời, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của đô thị Hà Tĩnh. Với lịch sử hơn 190 năm, Chợ Hà Tĩnh không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là không gian văn hóa, nơi lưu giữ nhiều nét sinh hoạt truyền thống và ký ức của các thế hệ người dân Hà Tĩnh.

Lịch sử hình thành sơ khai của Chợ Hà Tĩnh gắn với sự ra đời của thành Hà Tĩnh dưới triều Nguyễn. Vào tháng Giêng năm Quý Tỵ, niên hiệu Minh Mệnh thứ 12 (năm 1833), triều đình nhà Nguyễn cho xây dựng thành Hà Tĩnh. Từ đó, hoạt động giao thương, trao đổi hàng hóa từng bước hình thành và phát triển, tạo nền tảng cho sự ra đời của khu chợ được người dân quen gọi là Chợ Tỉnh, sau này là Chợ thị xã Hà Tĩnh, Chợ Thành phố Hà Tĩnh và nay là Chợ Hà Tĩnh.

Trong thời kỳ Pháp thuộc, Hà Tĩnh khi ấy chỉ là một thị trấn nhỏ với diện tích khoảng 2,5 km² và dân số khoảng 4.400 người. Tuy quy mô đô thị còn hạn chế, khu vực chợ vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế địa phương và là một trong những nguồn thu đáng kể của chính quyền lúc bấy giờ. Riêng năm 1942, thuế chợ đạt 15.031 đồng Đông Dương, chiếm khoảng 12,3% tổng thu thuế của toàn tỉnh, cho thấy vị trí quan trọng của hoạt động thương mại và giao thương tại Chợ Hà Tĩnh.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chợ Hà Tĩnh tiếp tục duy trì vai trò là trung tâm giao thương của người dân thị xã Hà Tĩnh và các vùng lân cận. Hàng hóa được đưa về chợ chủ yếu là các sản phẩm nông nghiệp, lâm sản, hải sản, hàng thủ công và hàng tạp hóa. Chợ không chỉ phục vụ nhu cầu mua bán của cư dân thị xã mà còn thu hút người dân từ nhiều địa phương như Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Hương Khê, Can Lộc và các vùng lân cận.

Đặc biệt, trước năm 1983, bên cạnh hoạt động họp chợ hằng ngày, Chợ Hà Tĩnh còn duy trì sáu phiên chợ chính mỗi tháng vào các ngày mùng 1, 6, 11, 16, 21 và 26 âm lịch. Vào những ngày chợ phiên, không khí mua bán vô cùng nhộn nhịp. Từ khoảng hai, ba giờ sáng, người dân từ khắp nơi đã mang hàng hóa đến chợ. Những mặt hàng quen thuộc của một vùng quê Hà Tĩnh khi ấy có thể kể đến như gạo, khoai, sắn, rau, dưa, mắm, muối, cá, thịt; các sản phẩm đan lát như rổ, rá, thúng, mủng; đồ dùng bằng tre như cót, chõng tre; cùng các loại nông cụ, vật dụng sản xuất như cày, dây thừng, chạc cày, củ nâu... Ngoài ra còn có hoạt động mua bán trâu, bò, lợn, gà và nhiều sản vật địa phương khác.

Khung cảnh Chợ Hà Tĩnh những ngày phiên luôn đông vui, tấp nập, người mua, người bán chen vai giữa những dãy hàng hóa phong phú. Các hàng ăn cũng hoạt động sôi nổi và thường kéo dài đến tận giữa buổi chiều mới dần vãn khách. Chợ Hà Tĩnh khi ấy không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm do người nông dân làm ra mà còn là điểm gặp gỡ, giao lưu của người dân đến từ nhiều vùng miền trong tỉnh. Những phiên chợ đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng, phản ánh sinh động đời sống kinh tế và sinh hoạt cộng đồng của người dân Hà Tĩnh qua nhiều thời kỳ.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất hàng hóa tại địa phương và các vùng phụ cận, đồng thời nhằm từng bước xây dựng nếp sống văn minh đô thị và văn minh thương mại, năm 1982, UBND thị xã Hà Tĩnh đã đầu tư xây dựng Chợ Tỉnh. Cùng với đó, một số cán bộ thuộc UBND thị xã, Xí nghiệp Quản lý Công trình Đô thị và Công ty Ăn uống được điều động về công tác tại Ban Quản lý chợ.

Ngày 05 tháng 3 năm 1983, UBND tỉnh Nghệ Tĩnh ban hành Quyết định số 295/QĐ-UB về việc thành lập Ban Quản lý Chợ thị xã Hà Tĩnh. Từ đây, Chợ Tỉnh chính thức được gọi là Chợ thị xã Hà Tĩnh và từng bước đi vào hoạt động ổn định, nền nếp, ngày càng phát triển và sầm uất.

2. Quy mô hiện tại

Trải qua hơn 190 năm hình thành và phát triển, Chợ Hà Tĩnh ngày nay đã trở thành một trong những trung tâm giao thương, mua bán hàng hóa quan trọng của thành phố và khu vực. Với quy mô rộng lớn, chợ tập trung hàng nghìn quầy, ki-ốt và điểm kinh doanh, đáp ứng nhu cầu mua sắm đa dạng của người dân địa phương cũng như khách hàng đến từ các huyện, thị xã và khu vực lân cận.

Theo quy hoạch, chợ có diện tích khuôn viên khoảng 34.123 m², trong đó diện tích thực tế hiện nay là hơn 33.000 m².

Toàn chợ hiện có 2.500 quầy, ki-ốt và điểm kinh doanh cố định, với khoảng 2.200 hộ kinh doanh (bao gồm hộ kinh doanh và kinh doanh vãng lai), tạo nên một không gian thương mại đa dạng và sôi động. 

Quy mô lớn cùng hệ thống ngành hàng phong phú giúp Chợ Hà Tĩnh trở thành điểm mua bán tập trung, cung cấp đa dạng các mặt hàng từ nông sản, thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, thủy hải sản đến hàng may mặc, hoa quả, chè, trầu cau và nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu khác.

3. Các khu vực kinh doanh chính

Không gian kinh doanh trong Chợ Hà Tĩnh được tổ chức thành nhiều khu vực và đình chợ chuyên biệt, tạo thuận lợi cho việc mua bán và tìm kiếm sản phẩm.

Nổi bật là Đình chợ 2 tầng, một trong những khu vực kinh doanh có quy mô lớn của chợ. Tầng 1 có 436 quầy, tầng 2 có 432 quầy, tập trung nhiều ngành hàng phục vụ nhu cầu mua sắm đa dạng của người dân.

Xung quanh Đình chợ 2 tầng có 167 quầy kinh doanh, cùng khu vực ven Đình chợ 2 tầng với 47 quầy, tạo thành không gian mua bán sầm uất và liên kết với các khu vực kinh doanh khác trong chợ.

Đình Nông sản – Tạp hóa có 152 quầy, là nơi tập trung các mặt hàng nông sản và hàng tiêu dùng thiết yếu. Đình Hàng Cá có 221 quầy, chuyên kinh doanh các loại thủy hải sản và thực phẩm tươi sống. Đình Thực phẩm có 165 quầy, cung cấp nhiều nhóm thực phẩm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Bên cạnh đó, các khu vực Đình 5A, 5B, 5C, 5G và 7AB có tổng cộng 217 quầy. Khu vực thực phẩm chín – Hồi Trạm điện có 76 quầy, phục vụ các mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến và đồ ăn.

Khu vực Hoa quả – Cau trầu có 164 quầy, là nơi tập trung nhiều loại hoa quả và các sản phẩm cau trầu truyền thống. Khu vực Chè – Đậu có 22 quầy, chuyên kinh doanh các loại chè, đậu và một số sản phẩm nông sản khô.

Ngoài ra, chợ còn có 33 quầy hàng may và 207 quầy tại khu vực hàng rau, cung cấp các sản phẩm phục vụ nhu cầu mua sắm hằng ngày của người dân.

Sự phân chia thành các khu vực kinh doanh chuyên biệt không chỉ giúp hoạt động mua bán trở nên thuận tiện, khoa học mà còn tạo nên một không gian thương mại đa dạng, phản ánh rõ nét đời sống kinh tế và văn hóa của người dân Hà Tĩnh.

4. Chợ Hà Tĩnh – Không gian giao thương và văn hóa

Trải qua hơn 190 năm, từ những phiên chợ quê mộc mạc với các sản vật nông nghiệp, thủ công và hàng hóa thiết yếu, Chợ Tỉnh đã từng bước chuyển mình cùng quá trình phát triển của đô thị Hà Tĩnh.

Ngày nay, Chợ Thành phố Hà Tĩnh không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa với quy mô lớn mà còn là không gian lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và ký ức của nhiều thế hệ. Hàng nghìn quầy, ki-ốt và điểm kinh doanh cùng sự đa dạng của các ngành hàng đã tạo nên một bức tranh thương mại sinh động, phản ánh nhịp sống của thành phố.

Từ những phiên chợ bắt đầu từ lúc hai, ba giờ sáng của ngày xưa đến không gian mua bán sầm uất hôm nay, Chợ Tỉnh vẫn giữ vai trò là một điểm giao thương quan trọng, kết nối người sản xuất, người kinh doanh và người tiêu dùng. Đồng thời, chợ cũng là nơi hội tụ những sản vật đặc trưng của Hà Tĩnh và các vùng miền lân cận, góp phần bảo tồn và phát huy những nét đẹp văn hóa thương mại truyền thống của địa phương.

Với bề dày lịch sử hơn 190 năm và quy mô ngày càng phát triển, Chợ Hà Tĩnh không chỉ là một công trình thương mại mà còn là một phần ký ức, một biểu tượng gắn bó với quá trình hình thành và phát triển của đô thị Hà Tĩnh qua nhiều thế hệ.